Katedra i Zakład Biofizyki Lekarskiej

Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach -  Ligocie

             Sprawy studenckie

Położnictwo  I rok

Przedmiot: Biochemia z biofizyką  

Liczba godzin 5 (w tym wykłady 5, ćwiczenia 0)

1. Fala akustyczna i inne oddziaływania mechaniczne.

a) Charakterystyka fizyczna fali akustycznej i sposób jej propagacji. Infradźwięki, ultradźwięki, zakres słyszalny. Różne rodzaje efektów akustycznych i ich charakterystyka.

b) Biofizyka procesu słyszenia i fizyczne aspekty funkcjonowania narządu słuchu. Podstawowe akustyczne wielkości fizyczne (natężenie i ciśnienie akustyczne, poziom natężenia i ciśnienia, głośność i poziom głośności), obiektywne i subiektywne cechy dźwięku. Biofizyka słyszenia w różnych okresach życia człowieka. Skutki narażenia na uszkodzenia narządu słuchu.

  c) Mechanizmy i skutki oddziaływania fali akustycznej na organizm ludzki. Hałas i jego skutki dla narządu słuchu i skutki pozasłuchowe.

  d) Oddziaływanie infradźwięków i ultradźwięków na organizm ludzki.

  e) Zastosowanie ultradźwięków w laboratorium medycznym oraz diagnostyce. Fizyczne i biofizyczne podstawy ultrasonografii. USG jako metoda obrazowania narządów wewnętrznych człowieka w celach diagnostycznych. Fizyczne aspekty wszystkich znanych prezentacji USG. Zjawisko Dopplera i fizyczne podstawy zastosowania go w diagnostyce przepływu krwi w układzie tętniczym i żylnym ludzi dorosłych, dzieci i płodów.

  f) Biofizyczne podstawy zastosowania ultradźwięków w lecznictwie (w urologii, reumatologii, rehabilitacji, stomatologii, chirurgii itp.).

  g) Podstawy biofizyczne i zasady aplikacji masażu leczniczego. Mechanizmy biofizyczne i skutki biologiczne. Poznanie budowy, działania i zastosowania urządzenia mechaniczno-hydraulicznego do masażu (np."Aquavibron"). Pomiar zmian częstotliwości, amplitudy i przyspieszenia drgań wibracyjnych głowicy masującej w funkcji zasilania, precyzyjnym miernikiem drgań i sposób doboru optymalnych parametrów aplikacyjnych.*

2. Ciepło i jego wymiana z otoczeniem.

a) Strumień ciepła. Sposoby dystrybucji ciepła (przewodzenie, konwekcja, promieniowanie, parowanie - funkcje, które je opisują). Energetyka cieplna organizmu człowieka w różnych warunkach termicznych i fizjologicznych - w przemianie podstawowej, przy ciężkiej pracy fizycznej, przy zanurzeniu w zimnej wodzie, suchym i ciepłym powietrzu itp.

  b) Działanie bodźców ciepłych i zimnych na układ krążenia, pracę serca i naczyń tętniczych oraz żylnych, proces przepływu krwi i ukrwienie narządów i tkanek ludzkich.

  c) Termoterapia. Biofizyka leczenia ciepłem - formy aplikacji, wskazania i przeciwwskazania. Krioterapia (podstawy fizyczne; zastosowanie w chirurgii, rehabilitacji, stomatologii).

 d) Ciepło endogenne i egzogenne. Budowa, zasada działania, zastosowanie oraz zasady prawidłowej obsługi aparatury do termoterapii (diatermii krótkofalowej, promienników podczerwieni, lamp "Soluks", lamp Minina, cieplarek parafinowych itp.). Pomiar charakterystyki przestrzennej skutków termicznych aplikacji emiterów ciepła egzo- i endogennego na modelach anatomicznych i biologicznych. Zasady praktycznego wykonania zabiegów diatermią krótkofalową i promiennikami podczerwieni.

3. Zjawiska elektryczne.

a) Tkanka żywa (komórka żywa) jako odbiornik prądu elektrycznego. Impedancja komórek i tkanek. Częstotliwościowa funkcja impedancji komórek i tkanek. Znaczenie zmiennej impedancji skóry dla zdrowia i funkcjonowania organizmu człowieka.

 b) Komórki, tkanki, narządy i całe organizmy jako generatory napięć, prądów elektrycznych i pól elektromagnetycznych o różnej charakterystyce. Charakterystyka elektryczna komórek, tkanek i narządów jako źródło informacji o prawidłowym lub patologicznym ich działaniu. Sposoby i metody rejestracji sygnałów elektrycznych i funkcji elektrycznych różnych narządów organizmu ludzkiego (ekg, eeg, emg, eng i inne). Praktyczne poznanie metodyki rejestracji sygnałów elektrycznych na przykładzie wykonania elektrokardiogramu. Prawidłowy elektrokardiogram, trójkąt Einthovena, wektor elektryczny serca, typowe odprowadzenia.

c) Oddziaływanie zewnętrznych napięć, prądów i pól elektromagnetycznych na organizm ludzki - skutki, przejawy, szkodliwość. Porażenie prądem elektrycznym. Zasady ochrony przeciwporażeniowej stosowane w aparaturze elektromedycznej. Prąd upływu, prąd zwarciowy, sprzężenia pasożytnicze.

  d) Działanie prądu stałego na organizm ludzki (elektrochemiczne, elektrokinetyczne, elektrotermiczne). Anelektrotonus i katelektrotonus. Wykorzystanie diagnostyczne prądu stałego (galwanopalpacja). Metody lecznicze wykorzystujące prąd stały (galwanizacja, jontoforeza, kąpiele elektryczno-wodne, czterokomorówki itp.).

  e) Pojęcie punktów motorycznych nerwów i mięśni. Reobaza, chronaksja, chronaksymetria, krzywa i/t, prawo du Bois Reymonda, współczynnik akomodacji, iloraz akomodacji. Zasady elektrostymulacji leczniczej mięśni i nerwów z wykorzystaniem prądów o przebiegach prostokątnych i trójkątnych. Podobieństwa i różnice przy elektrostymulacji mięśni gładkich oraz poprzecznie prążkowanych odnerwionych obwodowo.

Zalecane podręczniki, uzupełniające wiadomości uzyskane na zajęciach:

1.     Podstawy biofizyki. red. A. Pilawski, PZWL, Warszawa, 1985 (i późniejsze wydania),

2.     Biofizyka lekarska (skrypt). red. J. Grzesik, Wyd. ŚAM, Katowice, 1994.

3.     Mika T.: Fizykoterapia. PZWL, Warszawa, 1993 (i późniejsze wydania),

4.     Fizjoterapia. red. G. Straburzyński, PZWL, Warszawa, 1988.

5.     Nowoczesna elektroterapia. red. A. Franek, Wyd. ŚAM, Katowice, 2001.